Genel Bakış
Türkiye nüfusu, doğal ve beşeri faktörlerin etkisiyle ülke geneline düzensiz dağılmıştır. Nüfus ve yerleşme ünitesi, KPSS'de en çok soru gelen (ortalama 3 soru) konulardan biridir.
📸 Türkiye Nüfus ve Yerleşim İnfografiği
1. Nüfusun Dağılışı: Sık ve Seyrek Nüfuslu Yerler
Nüfusun dağılışında iklim, yer şekilleri ve ulaşım ana belirleyicidir.
| Bölge | Sık Nüfuslu Nedenleri | Seyrek Nüfuslu Nedenleri (Önemli!) |
|---|---|---|
| Marmara | Sanayi, ticaret, ulaşım (İstanbul-Kocaeli-Bursa) | Yıldız Dağları: Engebeli ve ulaşım yollarına sapa kalması. |
| Ege | Verimli deltalar, sanayi, turizm (İzmir) | Menteşe Yöresi (Muğla): Dağlık ve engebeli yapı. |
| Akdeniz | Tarım ve sanayi (Adana-Çukurova) | Teke ve Taşeli Platoları: Karstik yapı ve su yetersizliği. |
| İç Anadolu | Sanayi ve yönetim (Ankara-Eskişehir) | Tuz Gölü Çevresi: Kuraklık ve verimsiz topraklar. |
| Doğu Anadolu | Tarım ve hayvancılık (Malatya-Elazığ) | Hakkari Yöresi: Aşırı engebe ve sert iklim. |
2. Köy Altı Yerleşmeleri
Köyden küçük, idari olarak köye bağlı yerleşmelerdir. KPSS'de sıklıkla karşımıza çıkar.
| Yerleşme Tipi | Süreklilik | Önemli Olduğu Bölgeler | Temel Ekonomik Faaliyet |
|---|---|---|---|
| Mahalle / Mezra | Sürekli | Doğu Anadolu, Güneydoğu | Tarım ve Hayvancılık |
| Divan | Sürekli | Batı Karadeniz (Bolu, Kastamonu) | Tarım |
| Çiftlik | Sürekli | Trakya, Ege, İç Anadolu | Modern Tarım |
| Yayla | Geçici | Karadeniz, Akdeniz, Doğu And. | Hayvancılık ve Turizm |
| Oba | Geçici | Toroslar, Ege (Yörükler) | Hayvancılık (Çadır) |
| Kom | Geçici | Doğu Anadolu | Hayvancılık (Taş yapılar) |
| Dalyan | Geçici | Ege ve Akdeniz Kıyıları | Kültür Balıkçılığı |
3. Türkiye'de Göçler ve Nüfus Politikaları
💡KPSS Notu
Türkiye'de günümüzde en yaygın göç tipi kentten kente yapılan göçlerdir. Eskiden olduğu gibi kırdan kente göç birincil değildir.
Nüfus Politikası Dönemleri:
- 1923-1965: Nüfus artış hızını artırıcı (Savaş sonrası ihtiyaç).
- 1965-1980: Nüfus artış hızını düşürücü (Kalkınma hızı-nüfus dengesi).
- 1980-2005: Nüfusun niteliğini iyileştirici (Eğitim-Sağlık).
- 2005-Günümüz: Dinamik yapıyı korumak için doğumu teşvik edici.
Sık Sorulan Sorular (FAQ)
Karadeniz'den göçün temel sebebi neden makineleşme değildir? Karadeniz bölgesi engebeli olduğu için tarımda makine kullanımı zaten zordur. Göçün temel sebebi yer şekillerinin engebeli olması ve miras yoluyla tarlaların çok küçük parçalara ayrılmasıdır.
Aritmetik ve Fizyolojik yoğunluk farkı nedir?
- Aritmetik: Toplam Nüfus / Toplam Alan.
- Fizyolojik: Toplam Nüfus / Tarım Alanı. Tarım alanları dar olan (dağlık) Rize ve Artvin gibi illerde fizyolojik yoğunluk çok yüksek çıkar.
Hangi köy altı yerleşmeleri Karadeniz'e özgüdür? Batı Karadeniz'deki Divan yerleşmeleri bu bölgeye has süreklilik gösteren birimlerdir.
İl Bazlı İncele
Bölgelere Göre Beşeri Coğrafya
Beşeri Coğrafya konusunu Türkiye'nin 7 coğrafi bölgesi bazında, KPSS'de en çok çıkan kritik notlar ve harita analizleriyle incele.