Akdeniz Bölgesi

Türkiye'nin en güneyinde, 36°-37° kuzey enlemleri arasında yer alan bölge, matematik konumunun bir sonucu olarak güneş ışınlarını yıl boyunca en büyük açıyla alan coğrafi alandır. Bu durum, Türkiye'nin en yüksek yıllık sıcaklık ortalamalarına ve en belirgin 'kış ılıklığına' sahip olmasını sağlar. Jeopolitik olarak Doğu Akdeniz ticaret havzasının kontrolü ve Süveyş Kanalı üzerinden gelen küresel ticaret yollarının kavşağında yer almasıyla stratejik bir öneme sahiptir.

Batı ve Orta Toroslar (Kıvrım Dağları) kıyıya paralel uzanarak iç kesimlerle ulaşımı zorlaştırır. Bölge, yer şekilleri bakımından iki ana karaktere ayrılır: Batı Akdeniz, yüksek dağların kıyıya çok yakın olduğu ve karstik platoların (Teke ve Taşeli) hakim olduğu engebeli bir yapıdır. Doğu Akdeniz ise Çukurova gibi Türkiye'nin en büyük alüvyal delta ovasını barındıran daha düz bir yapıya sahiptir. Kıyı tipinde 'Boyuna Kıyı Tipi' hakimken, Kaş-Fenike arasında 'Dalmaçya Kıyı Tipi' görülür.

Bölgenin jeolojik yapısında Mezozoik ve Tersiyer dönemlerine ait kireçtaşları (Kalker) baskındır. Bu karstik yapı, erime sonucunda oluşan Lapya, Dolin, Uvala ve Polye (Elmalı, Kestel, Korkuteli gibi) gibi aşınım şekilleri ile Mağara ve Obruk gibi yer altı boşluklarını karakterize eder. Jeolojik olarak aktif fay hatları üzerinde yer alan bölgede deprem riski (özellikle Doğu Akdeniz segmentinde) yüksektir.

Seyhan ve Ceyhan nehirleri Çukurova'yı, Göksu nehri ise Silifke Ovası'nı besleyen hayati su kaynaklarıdır. Manavgat ve Aksu nehirleri debileri yüksek ve rejimleri (karstik beslenme nedeniyle) nispeten düzenli akarsulardır. Bölge, Türkiye'nin 'Göller Yöresi' olarak bilinen (Beyşehir, Eğirdir, Burdur, Acıgöl) tatlı ve sodalı su kütlelerine ev sahipliği yapar. Beyşehir Gölü, Türkiye'nin en büyük tatlı su gölüdür.

Tipik Akdeniz İklimi (Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlı) hakimdir. Kış ılıklığı, bölgede seracılık ve turunçgil tarımının temelini oluşturur. Bitki örtüsü, tahrip edilen kızılçam ormanlarının yerine geçen 'Maki' (zeytin, zakkum, defne, kocayemiş) ve makilerin tahribiyle oluşan 'Garig'lerdir. Yüksek kesimlerde ise sedir ve köknar ormanları kuşak oluşturur.

Kalkerin kimyasal çözünmesiyle oluşan, demir oksit oranı yüksek kırmızı renkli 'Terra-Rossa' toprakları bölgenin karakteristik toprak tipidir. Karstik yapıda suyun yer altına sızması nedeniyle toprak yüzeyi genellikle kuraktır. En büyük çevre sorunu, orman yangınları ve tarım alanlarındaki yanlış ilaçlama kaynaklı toprak kirliliğidir.

Nüfus, tarım ve sanayi imkanlarının gelişmiş olduğu Çukurova ve Antalya kıyı şeridinde yoğunlaşmıştır. Buna karşın, yer şekillerinin engebeli ve suyun yer altına kaçtığı Teke ve Taşeli platoları Türkiye'nin en seyrek nüfuslu alanları arasındadır. Bölge, yaz mevsiminde turizm ve tarım (mevsimlik işçi) nedeniyle devasa bir nüfus dalgalanması yaşar.

Türkiye'nin 'Kış Bahçesi'dir. Seracılık faaliyetlerinde (Antalya), Turunçgil ve Mısır üretiminde (Adana) birincidir. Anamur kıyılarında mikroklimal etkiyle Muz tarımı yapılır. Hayvancılıkta ise karstik dağlık alanların karakteristik türü olan 'Kıl Keçisi' yetiştiriciliği ön plandadır. Çukurova'da ise modern (intensif) tarım yöntemleri uygulanır.

Antalya (Akseki) ve Konya (Seydişehir) sınırında Boksit (Alüminyum), Fethiye ve Köyceğiz'de Krom, Alanya ve Gazipaşa'da Barit yatakları stratejik öneme sahiptir. Enerji üretiminde linyit yakıtlı santraller (Afşin-Elbistan) ve barajlar (Aslantaş, Menzelet) kritik rol oynar.

İskenderun Demir-Çelik fabrikaları Türkiye'nin en büyük ağır sanayi tesislerinden biridir. Mersin, Türkiye'nin en büyük hinterlandına sahip limanlarından biri ve önemli bir serbest bölgedir. Adana ise gıda ve dokuma sanayisinin merkezidir.

Toroslar ulaşımı zorlaştırdığı için iç kesimlerle bağlantı 'Geçitler' üzerinden sağlanır: Çubuk (Antalya-Göller Yöresi), Sertavul (İçel-Karaman), Gülek (Adana-İç Anadolu) ve Belen (İskenderun-Hatay). Gülek Geçidi, bölgenin en stratejik bağlantı noktasıdır.

Türkiye'de deniz turizminin (Sea-Sun-Sand) merkezi Antalya'dır. Bunun yanı sıra Damlataş ve Karain gibi mağaralar, rafting alanları (Köprülü Kanyon) ve inanç turizmi (St. Pierre Kilisesi) bölgeye çok yönlü bir turizm kimliği kazandırır.

GOP (Güneydoğu Anadolu Projesi) gibi komşu projelerden etkilenen bölgede, sulama yatırımları ve lojistik merkezlerin geliştirilmesi üzerine odaklanan yerel kalkınma hamleleri mevcuttur.